बाढी प्रभावित क्षेत्रमा स्वास्थ्य सेवा पुनःस्थापनामा डब्लूएचओको सहयोग, खोप र रोग निगरानीमा जोड

काठमाडौं । बाढीबाट प्रभावित समुदायमा स्वास्थ्य सेवा पुनःस्थापना तथा सम्भावित संक्रामक रोगको जोखिम न्यूनीकरण गर्न विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लूएचओ) ले सहयोग जुटाइरहेको जनाएको छ। बाढीका कारण स्वास्थ्य संस्थाको सेवा प्रभावित हुनु, औषधि तथा स्वास्थ्य सामग्रीको अभाव देखिनु र विस्थापित समुदायसम्म नियमित स्वास्थ्य सेवा पुर्‍याउन कठिनाइ हुनु चुनौतीका रूपमा देखिएका छन्।

प्रभावित क्षेत्रमा स्वास्थ्य सेवा सहज बनाउन औषधि तथा अत्यावश्यक स्वास्थ्य सामग्रीको उपलब्धता, चोटपटक लागेका बिरामीको उपचार, पुनःस्थापना सेवा, बालबालिकाको खोप तथा रोग निगरानीलाई प्राथमिकतामा राखिएको छ। विपद्पछि दूषित पानी, सरसफाइको अभाव र विस्थापित समुदायको असुरक्षित बसोबासका कारण विभिन्न संक्रामक रोग फैलिने जोखिमसमेत रहने भएकाले स्वास्थ्य सेवाको निरन्तरता महत्त्वपूर्ण मानिएको छ।

बाढीका कारण स्वास्थ्य संस्थाको भवन, उपकरण तथा औषधि भण्डारणमा क्षति पुगेको अवस्थामा नियमित उपचार सेवा सञ्चालन गर्न थप स्रोतसाधन आवश्यक पर्छ। विशेषगरी बालबालिका, गर्भवती महिला, ज्येष्ठ नागरिक तथा दीर्घरोग भएका व्यक्तिलाई समयमै स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउनु चुनौतीपूर्ण हुन्छ। यस्तो अवस्थामा प्रभावित क्षेत्रको आवश्यकता पहिचान गरी औषधि, स्वास्थ्य सामग्री र दक्ष स्वास्थ्यकर्मी परिचालन गर्नुपर्ने देखिन्छ।

खोप सेवा प्रभावित हुनु पनि विपद्पछिको अर्को महत्त्वपूर्ण स्वास्थ्य चुनौती हो। नियमित खोपबाट वञ्चित बालबालिकामा दादुरालगायतका खोपबाट रोकथाम गर्न सकिने रोगको जोखिम बढ्न सक्छ। त्यसैले विस्थापित परिवारका बालबालिकाको पहिचान, छुटेका खोपको विवरण संकलन र आवश्यकताअनुसार खोप सेवा पुनः सञ्चालन गर्नु जरुरी हुन्छ। साथै, झाडापखाला, हैजा तथा अन्य पानीजन्य रोगको सम्भावित प्रकोप रोक्न सुरक्षित खानेपानी, सरसफाइ र रोग निगरानीलाई प्रभावकारी बनाउनुपर्छ।

विपद्पछि स्वास्थ्य सेवा पुनःस्थापनाका लागि सरकार, स्थानीय तह, स्वास्थ्य संस्थाहरू र अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारबीच समन्वय आवश्यक हुन्छ। प्रभावित समुदायको वास्तविक आवश्यकता पहिचान नगरी राहत सामग्री वितरणमा मात्र सीमित हुँदा दीर्घकालीन स्वास्थ्य समस्या समाधान हुन कठिन हुन्छ।

यसैले स्वास्थ्य सेवा पुनःस्थापनालाई तत्कालीन उपचार र राहतसँगै नियमित खोप, रोग निगरानी, पुनःस्थापना तथा स्वास्थ्य संस्थाको क्षमता अभिवृद्धिसँग जोड्नुपर्ने देखिन्छ। डब्लूएचओको सहयोगले प्रभावित समुदायमा स्वास्थ्य सेवा पहुँच विस्तार गर्न योगदान पुर्‍याउन सक्ने भए पनि त्यसको प्रभावकारिता उपलब्ध गराइएको सहयोग, कार्यान्वयनको अवस्था र स्थानीय आवश्यकताको सम्बोधनबाट मूल्यांकन गर्नुपर्ने हुन्छ।