एआईको सहारामा साइबर अपराध तीव्र, दक्षिण कोरिया र जापानका बैंक तथा कम्पनी जोखिममा

काठमाडौं । कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) प्रविधिको दुरुपयोगले साइबर अपराधको स्वरूप बदलिन थालेको छ। पहिले कम्प्युटर प्रणालीमा कमजोरी खोज्न र जटिल साइबर आक्रमण गर्न उच्च प्राविधिक ज्ञान आवश्यक पर्ने भए पनि एआई उपकरणले त्यस्ता काम स्वचालित बनाउन थालेपछि कम सीप भएका अपराधीका लागि पनि आक्रमणको बाटो सहज बन्दै गएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्था रोयटर्सले अक्टोबर ९ मा प्रकाशित गरेको रिपोर्टअनुसार दक्षिण कोरिया र जापानका बैंक तथा ठूला कम्पनीहरू साइबर आक्रमणको लहरपछि सुरक्षा व्यवस्था बलियो बनाउन जुटेका छन्। दक्षिण कोरियाका नौ बैंक र दुई ठूला धार्मिक संस्थाले एआई उपकरण प्रयोग भएको हुन सक्ने आक्रमणबारे अनुसन्धान गरिरहेका छन्। जापानमा भने दाइवा सेक्युरिटिज, सफ्टबैंक र लसनजस्ता कम्पनी साइबर घटनाबाट प्रभावित भएका छन्।

साइबर सुरक्षा विशेषज्ञहरूका अनुसार एआईले सफ्टवेयरका कमजोरी पहिचान गर्ने, आक्रमणका लागि आवश्यक काम स्वचालित बनाउने र नक्कली सन्देश तथा फिसिङ अभियान तयार गर्ने प्रक्रिया सहज बनाउन सक्छ। यसले साइबर अपराधलाई कम खर्चिलो, छिटो र पहिचान गर्न कठिन बनाउने जोखिम बढाएको छ। यद्यपि, सार्वजनिक भएका सबै घटनामा एआई प्रयोग भएको पुष्टि भइसकेको छैन।
रोयटर्सको रिपोर्टमा उल्लेख भएअनुसार, अमेरिकी साइबर सुरक्षा कम्पनी क्राउडस्ट्राइकले दक्षिण कोरियाका बैंकमाथि भएका आक्रमणमा एआई उपकरण प्रयोग भएको हुन सक्ने निष्कर्ष निकालेको छ । कम्पनीका अनुसार सीमित प्राविधिक क्षमता भएका आक्रमणकारीले पनि एआईको सहयोगमा प्रभावकारी आक्रमण गर्न सक्ने अवस्था देखिएको छ। यसले साइबर सुरक्षाका लागि परम्परागत उपाय मात्र पर्याप्त नहुन सक्ने संकेत गरेको छ।

जापानमा पनि साइबर घटनाको सङ्ख्या बढेको छ। ट्रेन्डएआईको तथ्याङ्क उद्धृत गर्दै रोयटर्सले सन् २०२६ को पहिलो नौ महिनामा जापानमा अघिल्लो वर्षभरि भन्दा बढी साइबर सुरक्षा घटना अभिलेख भएको जनाएको छ। सेप्टेम्बरमा मात्रै ८६ घटना दर्ता भएका थिए, जुन अगस्टको तुलनामा करिब १८ प्रतिशत र जुलाईको तुलनामा ३७ प्रतिशत बढी हो। दक्षिण कोरियामा सन् २०२६ को पहिलो छ महिनामा १ हजार २३६ साइबर घटना रिपोर्ट भएका थिए, जुन अघिल्लो वर्षको सोही अवधिभन्दा २० प्रतिशत बढी हो।

चोरी भएका विवरणबाट थप ठगीको जोखिम

साइबर आक्रमणको जोखिम प्रणालीमा अनधिकृत प्रवेशमै सीमित हुँदैन। प्रयोगकर्ताका नाम, सम्पर्क विवरण वा वित्तीय जानकारी चोरी भएमा ती विवरण प्रयोग गरेर नक्कली फोन, सन्देश र इमेल पठाउन सकिन्छ। बैंक वा विश्वसनीय संस्थाको प्रतिनिधि बनेर ओटीपी, पासवर्ड वा अन्य गोप्य विवरण माग्ने ठगीमा चोरी भएका व्यक्तिगत विवरण प्रयोग हुन सक्ने भएकाले जोखिम थप गम्भीर बन्न सक्छ।

रोयटर्सले उद्धृत गरेका विज्ञहरूले चोरी भएका विवरण फिसिङ तथा मोबाइल सन्देशमार्फत गरिने ठगीमा प्रयोग हुन सक्ने चेतावनी दिएका छन्। त्यसैले एआईबाट सम्भव हुने साइबर आक्रमणको चुनौती बैंक तथा कम्पनीको प्राविधिक सुरक्षा मात्र नभई ग्राहकको व्यक्तिगत विवरण संरक्षणसँग पनि जोडिएको छ।

सुरक्षा प्रणालीसँगै नागरिकको सजगता आवश्यक

साइबर जोखिम बढेपछि दक्षिण कोरियाको वित्तीय नियामकले वित्तीय क्षेत्रका संस्थालाई १२ बुँदे साइबर सुरक्षा स्वमूल्याङ्कन पूरा गर्न निर्देशन दिएको रोयटर्सले जनाएको छ। जापानमा पनि सरकारी निकायले व्यवसायहरूलाई सुरक्षा सतर्कता बढाउन र आवश्यक सावधानी अपनाउन पहल गरेका छन्।

नेपालजस्ता डिजिटल भुक्तानी र अनलाइन सेवाको प्रयोग विस्तार भइरहेका मुलुकका लागि पनि यी घटना महत्त्वपूर्ण सन्दर्भ हुन्। बैंक तथा वित्तीय संस्थाले सुरक्षा कमजोरीको नियमित परीक्षण, शङ्कास्पद गतिविधिको निगरानी, व्यक्तिगत विवरणको संरक्षण र घटना भए तत्काल प्रतिक्रिया दिने संयन्त्र बलियो बनाउन आवश्यक छ। प्रयोगकर्ताले पनि अपरिचित लिंक नखोल्ने, अनधिकृत एप डाउनलोड नगर्ने र ओटीपी, पिन तथा पासवर्ड कसैलाई नदिने सावधानी अपनाउनुपर्छ।

एआई आफैँमा साइबर अपराधको माध्यम होइनस यसको प्रयोग कसरी गरिन्छ भन्ने महत्त्वपूर्ण हुन्छ। यही प्रविधिले सुरक्षा कमजोरी पहिचान गर्न र आक्रमण रोक्न पनि सहयोग गर्न सक्छ। त्यसैले एआईको दुरुपयोगबाट उत्पन्न जोखिमको सामना गर्न प्रविधि विकासकर्तादेखि वित्तीय संस्था, नियामक र प्रयोगकर्तासम्मले सुरक्षा क्षमता बढाउनुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ।