कालो सागरमा रहस्यमय ड्रोन आक्रमणले सुरक्षा संकट
कालो सागर क्षेत्रमा पछिल्लो समय व्यापारिक जहाजहरूलाई लक्षित गरी भइरहेका शंकास्पद ड्रोन आक्रमणहरूले युरोपेली तथा नाटो (NATO) सदस्य राष्ट्रहरूको सुरक्षा चिन्तालाई चरम बिन्दुमा पुर्याएको छ। बुल्गेरिया र रोमानियाको विशेष आर्थिक क्षेत्र (EEZ) नजिकै भएका यी घातक आक्रमणहरूमा हालसम्म धेरैभन्दा धेरै व्यापारी जहाजहरू डुब्नु वा क्षति हुनुले यो युद्ध अब युक्रेनको भौगोलिक सीमा मात्र नाघेर अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री सुरक्षाको गम्भीर संकट बनिसकेको संकेत गर्छ। विशेष गरी युक्रेनी अन्नबाली र अन्य अत्यावश्यक सामग्री बोकेर युरोपेली बजारतिर जाँदै गरेका कार्गो जहाजहरू निशानामा पर्न थालेपछि यस क्षेत्रको भूराजनीतिक र सामरिक तनाव थप चुलिएको छ।
हालै बुल्गेरियाको तट नजिकै भएका डरलाग्दा आक्रमणहरूले स्थिति थप भयावह बन्दै गएको स्पष्ट पारेका छन्। गिनी-बिसाउको झण्डाबाहक 'एचएस डिग्निटी' (HS Dignity) नामक कार्गो जहाज ड्रोन आक्रमणबाट पूर्ण रूपमा डुब्दा त्यसका धेरै नाविकहरू बेपत्ता भएका छन् भने उनीहरूको खोजी तथा उद्धार कार्य जारी राखिएको छ। सोही रात माल्टाको झण्डा भएको र युक्रेनी सञ्चालनमा रहेको 'चेल्सी ३' (Chelsea 3) नामक अर्को मालवाहक जहाजमाथि पनि तीनवटा हवाई ड्रोनहरूबाट प्रहार गरिएको थियो। यद्यपि, समयमै गरिएको उद्धार कार्यका कारण उक्त जहाजमा सवार १५ जना चालक दलका सदस्यहरूलाई सकुशल बाहिर निकाल्न सफल भइए पनि यस्ता आक्रमणहरूले अन्तर्राष्ट्रिय जलक्षेत्रमा नागरिक तथा व्यापारी नाविकहरूको ज्यान जोखिममा पारेको छ। यसअघि पनि अक्टोबरको पहिलो साता 'अल्फा वतन' र 'रोयाद मामेदोव' जस्ता जहाजहरू पनि यस्तै किसिमका आक्रमणको सिकार भइसकेका छन्।
यी घटनाक्रमहरूपछि कूटनीतिक र सामरिक मोर्चामा तीव्र हलचल पैदा भएको छ। बुल्गेरियाली सरकारले राजधानी सोफियास्थित रुसी राजदूतलाई औपचारिक रूपमा बोलाएर यस्ता आक्रमणहरूप्रति कडा आपत्ति जनाइसकेको छ र यसबाट रूसले प्रत्यक्ष सामरिक लाभ लिइरहेको आरोप लगाएको छ। बढ्दो समुद्री असुरक्षालाई मध्यनजर गर्दै बुल्गेरियाले नाटोको 'ड्रोन एज' (Drone Edge) पहलमा औपचारिक रूपमा सामेल हुने निर्णय गरेको छ, जस अन्तर्गत आगामी पाँच वर्षभित्र प्रति-ड्रोन क्षमता विकासका लागि ठूलो आर्थिक लगानी जुटाइँदैछ। यसका साथै, बुल्गेरिया, रोमानिया र टर्कीको संयुक्त आग्रहपछि नाटोका अधिकारीहरूले यस क्षेत्रमा अत्याधुनिक एन्टि-ड्रोन प्रतिरोधात्मक प्रणालीहरू पुनः तैनाथ गर्ने विकल्पमाथि गम्भीर परामर्श अगाडि बढाएका छन्।
सन् १९३६ को मोन्ट्रो महासन्धिले कालो सागरको जलमार्गमा नौसैनिक आवतजावतलाई कडा नियमन गरेको कारणले गर्दा नाटोका नौसेनाहरूले प्रत्यक्ष रूपमा सैन्य अभ्यासबाट दूरी कायम गर्दै आएका थिए। तर, पछिल्ला हाइब्रिड युद्ध र गुप्त रणनीतिक आक्रमणहरूले कालो सागरको शान्तिलाई धमिल्याएपछि प्रभावित देशहरूले आपसी सहयोग र तटीय गस्तीलाई अझ बढी प्रभावकारी बनाउन थालेका छन्। युक्रेनको ९० प्रतिशतभन्दा बढी कृषिजन्य निर्यात निर्भर रहेको यस कालो सागरको मार्गलाई सुरक्षित राख्न र बढ्दो हाइब्रिड आक्रमणहरूलाई निस्तेज पार्न अब नाटो गठबन्धनले थप ठोस, आक्रामक र समन्वयात्मक कदम चाल्नुपर्ने टटकारो आवश्यकता देखिएको छ।
ललित सन्देश
यस अनलाइन पोर्टलका आधिकारिक लेखक तथा सम्पादक हुनुहुन्छ। देश तथा विदेशका ताजा र सत्य तथ्य समाचार पस्कन सधैं अग्रसर।
टिप्पणी लेख्नुहोस्